Palalwyfen

Palalwyfen

Lime. Tilia sp.

Mae tair rhywogaeth o balalwyfen sy’n frodorol i Brydain: y balalwyfen dail mawr, dail bach a’r balalwyfen gyffredin. Roedd y balalwyfen dail bach yn goeden ddominyddol yn y coetiroedd helaeth a dyfodd ar ôl yr oes iâ ddiwethaf. Heddiw, mae coed palalwyf llawer prinnach yn ein coetiroedd. Mae pob palalwyfen yn hermaffroditau, sy’n golygu bod y rhannau atgenhedlu gwrywaidd a benywaidd yn bodoli yn yr un blodyn. Peillir y blodau gan bryfed, ac ar ôl hynny mae’r blodau hufennog yn trawsnewid yn ffrwythau crwn neu hirgrwn gyda blaen pigfain. Mae palalwyf yn caru hafau poeth a hinsoddau cynnes, y DU yw ei ardal breswylio fwyaf gogleddol. Pan fydd haul Prydain yn tywynnu, mae’r palalwyfen yn adnabyddus am arogl meddwol ei flodau, sy’n denu gwenyn sy’n heidio i’w neithdar melys. Mae pryfed eraill hefyd yn hoff o goed palalwyf, ac mae nifer o infertebratau yn bwydo ar eu dail, gan gynnwys llawer o rywogaethau o lindys. Mae pryfed gleision a ddenir gan aroglau melys y balalwyfen yn ffynhonnell fwyd hanfodol i bryfed fel buchod coch cwta a phryfed hofran.
Yn ystod yr Ail Ryfel Byd, roedd te blodau palawyfen yn cael ei yfed yn feddw fel diod cysurol, yn llawn cyfansoddion gwrthocsidiol a gwrthlidiol. Oherwydd eu dail siâp calon, cysylltir y balalwyfen â chariad a ffyddlondeb ac mewn llên gwerin Geltaidd roedd coed palalwyf yn gysylltiedig â thegwch a chyfiawnder. Mae pren palalwyfen yn hawdd i’w weithio ac nid yw’n camu, felly fe’i defnyddir ar gyfer allweddi piano a byrddau sain yn ogystal â cherfio a gwneud dodrefn.

Statws yng Nghoetir Anian: Absennol, er ein bod yn gobeithio ailgyflwyno yn y dyfodol.

English