BWLCH COROG

Prynnwyd Bwlch Corog, gynt Cefn Coch, ar gyfer Coetir Anian ym Mai 2017. Mae Sefydliad Tir Gwyllt Cymru yn dal prydles ar y tir am 125 mlynedd gan Goed Cadw, sy wedi prynnu’r rhydd-daliad ar y tir.

Mae’r safle yn 350 erw (140 hectar) o rosdir sy wedi ei orchuddio, ar y cyfan â braswellt piws (Molinia caerulea). Mae rhan gymharol fach o’r tir yn goetir hynafol rhwng dau nant yng nghornel ogleddol y safle.

Y bwriad yw y bydd coetir yn cytrefi yn naturiol ym Mwlch Corog. Bydd hyn yn cael ei gynorthwyo drwy blannu tuo wyth mil o goed cynefinol mewn ardaloedd bach o ambylch y safle. Mae’r ardaloedd bach yma o goed yn creu ffynhonnell o hadau, sy ddim yn bresennol ar hyn o bryd ar y tir uchel. Mae’n debygol y bydd y coetir bresennol yn ehangu yn naturiol i mewn i’r rhedynnau i fyny’r bryn. Bydd hefyd coed ar wasgar ar hyd y rhosdir. Bydd y gwaith cychwynnol hefyd yn cynnwys blocio’r 12 km o waith draenio sydd ar hyd a lled y safle. Bydd ardaloedd mawr o fraswellt piws yn dychwelyd i orgors a rhosdir grug, yn gymysg â’r coetir cynefinol.

Ni borwyd y safle am tua chwe mlynedd cyn iddo gael ei brynnu. Ers hynny, rydym wedi rhoi chwe ceffyl gwyllt ar y tir, pum caseg ac un stalwyn, rhwng Ebrill a Mehefin 2018. Mae llysysau mawr eraill yn bosib fel rhan o’r cynllun hir-dymor, os ydy’r arolygion yn dangos eu bod yn addas.

Bydd adfer cynefinoedd yn creu yr amgylchiadau cywir ar gyfer dod â rhai o’r rhywogaethau o anifeiliaid sy wedi eu colli yn ôl. Gall hyn ddigwydd yn naturiol, er enghraifft, rydym yn disgwyl y bydd adar yn cael eu denu at yr ardal wrth i’r cynefinoedd gael eu hadfer. Byddwn hefyd yn ysteyried ail-gyflwyno rhywogaethau, yn dilyn ymchwil trylwyr. Gall rhain gynnwys lygod y dŵr (Arvicola terrestris), gwiwerod coch (Sciurus vulgaris), ysgyfanogiaid y mynydd (Lepus timidus), baeddod gwyllt (Sus scrofa), afancar (Castor fiber), â chathod gwyllt (Felis silvestris) er enghraifft, yn ogystal â mamaliaid bach eraill. Mae’r boblogaeth fach o’r bele oed ar ôl yng Nghymru wedi cael hwb gan ychwanegiad o bumdeg-un anifail o’r Alban dros y dair mlynedd ddiwethaf, yn agos i safle Coetir Anian.

Y cam cyntaf yw i wneud arolwg i weld pa adar, mamaliaid, planhigion ac infertebratau sy’n bresennol. Bydd hyn yn rhow man cychwyn i’w gymharu gyda ar hyd y blynyddoedd. Rydym wedi gwella’r llwybrau, a chreu rhai llwybrau newydd ar draws y rhosdir, er mwyn hwyluso mynediad ar droed ac wrth farchogaeth.

English