DAD-DDOFI

Mae’r drafodaeth dad-ddofi yn un gymhleth ac mae llawer o ddiffiniadau gwahanol o ystyr cywir dad-ddofi. Mae rhai yn dweud ei fod yn dibynnu ar ardaloedd gwyllt sy’n rhydd o reolaeth dynol yn gyfan gwbl. Mae eraill yn dweud fod ardaloedd gwyllt yn adfer yn well gyda help llaw, dad wneud ychydig o’r niwed sydd wedi ei wneud a’i adael i natur ail gydio a chymeryd y llyw. Mae dad-ddofi yn air dadleuol. Beth bynnag eich safbwynt, mae’n syniad sy ymhobman. Dad-ddofi yw adfer ardaloedd mawr o dir sy wedi eu rholi i dir anniwylliedig, ble mae prosesau naturiol yn cael rhwydd hynt yn lle rheolaeth dynn. Gadael rhan o dir i droi yn fwy gwyllt.

Yng nghalon dad-ddofi mae’r syniad o adael i brosesau naturiol gymryd drosodd ac i natur ffynnu mewn tirwedd amrywiol, hyblyg, llawn bywyd, heb ormod o oruchwyliaeth ddynol.

Felly pam dad-ddofi? Mae ecosystemau wedi’i hadeiladu ar bethau a elwir yn raeadrau troffig. Prosesau cymhleth yw’r rhain sy’n penderfynu llwybr egni drwy ecosystem, yn cynnwys nifer o rywogaethau o anifeiliaid a phlanhigion ac yn cysylltu’r anifeiliaid ar ben y gadwyn fwyd i’r rhywogaethau ar y gwaelod. Mae ecolegwyr wedi bod yn darganfod fod chwalu’r rhaeadrau troffig yn cael effaith enfawr ar yr ecosystem.

Gall adfer cydbwysedd y rhaeadrau troffig wella cyfoeth ecolegol yr ardal. Gallwn wneud hyn drwy atal arferion niweidiol i’r tir, gadael i brosesau naturiol ail gychwyn, ail gyflwyno rhywogaethau brodorol i ardaloedd ble maent wedi eu distrywio, ac o bryd i’w gilydd dad wneud effeithiau rhywogaethau ymledol. Gall ail-gyflwyno rhywogaethau ‘maen-clo’, sy’n aml ar goll o’n hecosystemau erbyn hyn, helpu i adfer rhaeadrau troffig. Mae afancod, er enghraifft, yn rhywogaeth maen-clo a fyddai’n helpu i wella ein hafonydd, lleihau llifogydd a gwella ansawdd dŵr.

Mae cigysyddion mawr yn rhan bwysig o we droffig, mae eu dylanwad ar dop y gadwyn fwyd yn effeithio’r holl raeadr droffig ac yn gyrru’r ecosystem. Mae’r lyncs yn un o’r cigysyddion mawr yma ac yn rheolydd naturiol ar ewig. Yr anifeiliaid yma, wrth gwrs, yw un o’r pethau mwyaf dadleuol yn y drafodaeth am ddad-ddofi, ac wrth gwrs mae’n rhaid ymchwilio yn drylwyr a rheoli yn ofalus cyn ystyried ail-gyflwyno’r fath anifeiliaid. Dydy coetir anian ddim yn ysteyried ail-gyflwyno’r fath anifeiliaid am nad yw mynyddoedd y Cambria yn addas.

Mae dad-ddofi yn ymestyn at bobl yn ogystal â thirwedd. Mewn ardaloedd wedi eu dad-ddofi, gall pobl fwynhau effeithiau adferol ac ysbrydol ymdrochi mewn natur, mewn ardaloedd yn gyfoethog mewn bioamrywiaeth, ymhell o drugareddau dynol. Lleoliadau sy’n ein hysbrydoli i gymryd gofal o’r dirwedd, ac i ddiogelu ein byd. Mae hyn yn enwedig o bwysig nawr.

Dyma yr ydyn ni’n gobeithio ei greu yma yng Nghoetir Anian. Lle ble gall natur a’r ysbryd dynol grwydro heb ddylanwad anochel bywyd modern. Llecyn o hudoliaeth sy’n rhoi cyfoeth yn ôl i’r dirwedd, a hud yn ôl i’r bobl sy’n ymweld. Lle ble gallwn adael poenau bywyd modern ar gangen coeden ar y ffordd i mewn, a chrwydro drwy ardal sy wir yn wyllt.

Cliciwch yma am fwy o wybodaeth am ddad-ddofi.

Gweler Wildland Network am fwy o wybodaeth ac adnoddau ar goetir neu dad-ddofi.

Ambell lyfr gwŷch am ddad-ddofi:

 

English