Goshawk

Gosog

Yn yr iaith Ladin, golyga Accipiter gentilis, ‘yr hebog bonheddig’. Mae yna gysylltiad cryf yng Nghymru rhwng yr uchelwyr a hebogiaid: gwnaeth Pwyll Pendefig Dyfed rodd o hebog i Frenin Annwfn. Yn yr Oesoedd Canol defnyddid fel adar hela gan y werin, hyd yn oed.

Cawsant eu herlid tan eu difa yn yr 18G ac mae’n dal i ddigwydd hyd heddiw. Maent yn paru am oes, ac ar ôl safiad gan hebogwyr yn 60au a 70au yr 20fed ganrif, mae yna rhwng 300-500 o barau ym Mhrydain heddiw. Maent yn bwyta colomenod, brain a chwningod gan fwyaf, a maent angen coetiroedd trwchus er mwyn bwydo a nythu. Maent yn hela hyd at 70% o’u bwyd o fewn coetiroedd.

Er eu maint, pur anaml y gwelwch yr osog, gyda’u llygaid oren pefriol a’u plu llwydlas tywyll. Yr amser gorau i’w gweld yw rhwng y gaeaf a’r gwanwyn pan ddawn allan o loches y coed i berfformio eu dawns garwriaethol yn yr awyr uwchben.

Maent yn brin iawn yng Nghymru a bydd adfer ardaloedd eang o goed yn eu ffafrio’n fawr, a’n galluogi ni i brofi’r ddawns hynafol a hudol yma yn fwy aml o fewn ein hucheldiroedd.

English