RIPARIAN

Mae ardaloedd torlannol yn ffin bwysig rhwng yr afonydd a nentydd a’r tir o’u hamgylch.

Mae’n torlannau yn hanfodol ar gyfer cynnal ecosystemau iach ac i storio dŵr a chronnu gwaddodion. Maent yn amddiffyn y tir rhag ymddygiad tymhorol yr afon tra’n amddiffyn yr afon rhag y gwaddodion a dwr ffo llygredig o’r tir.

Mae gwreiddiau planhigion y dorlan yn sefydlogi’r glannau’r afon wrth atal erydiad y pridd. Maent hefyd yn cadw’r tir rhag sychu’n ormodol a’n helpu i gadw carbon yn y pridd.

Maent yn gartref i sawl planhigyn sydd yn cadw neu ail-gylchu maetholion ac sydd, yn eu tro, yn cyfrannu tuag at gynnal llu o rywogaethau gwahanol. Mae fflora’r dorlan yn denu infertebratau; sy’n rhan fawr o fwyd sawl rhywogaeth sy’n byw yn y dŵr, ac mae’r malurion sy’n cyrraedd yr afon yn rhoi maeth i’r afon yn ogystal â’u cyfraniad tuag at weoedd bwyd dyfrol.

Cysgodir sawl anifail o dan wreiddiau, a brigdyfiant coed a phlanhigion y glannau. Rheolir tymheredd y dŵr dan gysgod eu brigau sydd hefyd yn atal gordyfiant chwyn dyfrol.

Maent hefyd yn gweithredu fel rhodfeydd drwy’r dirwedd sy’n cynnig llwybrau mudol i anifeiliaid mor amrywiol â brogaod a dyfrgwn.

Mae torlannau gwyllt Prydain yn ddarniog, a’n fwyfwy prin, gan dorri’r gadwyn rhwng y tir a’r dŵr. Fe fydd afonydd Coetir Anian yn cael rhwydd hynt i ddilyn eu llwybr eu hunain gan gyfrannu at harddwch a bioamrywiaeth yr ard.

English