Species Name Here

Palalwyf

Tilia sp.

Mae yna dair rhywogaeth o balalwyf sy’n frodorol i Brydain: palalwyfen dail mawr, palalwyfen dail bach a’r balalwyfen gyffredin. Y balalwyfen a dail bach oedd yr un bwysicaf yn y fforestydd mawr a ffurfiwyd yn dilyn yr oes iâ ddiwethaf, mae’r balalwyfen yn llai cyffredin heddiw. Mae nifer o ffyrdd o’u hadnabod. Er fod rhisgl y dair rywogaeth yn wahanol, mae brigau pob un yn troi rhyw arlliw o goch yn yr haul. Mae eu dail, er o wahanol feintiau, i gyd ar ffurf calon. Mae’n bosib adnabod y rhywogaeth gyffredin a’r rhywogaeth a dail mawr drwy deimlo’r dail, sydd yn flewog ac yn arw. Mae pob palalwyf yn fenyw-wryw, felly mae’r rhannau benywol a gwrywol yn bodoli o fewn y blodyn. Mae’r blodau hufen eu lliw yn cael eu peillio gan bryfed, ac wedyn yn troi’n ffrwythau hirgwn, gyda pwynt ar y pen.

Mae palalwyf yn hoffi hinsawdd gynnes, ac felly Prydain yw terfyn gogleddol eu hardal. Fodd bynnag, pan mae’r haul yn tywynnu, mae’r balalwyfen yn adnabyddus am ei harogl, sy’n denu gwenyn at ei neithdar melys. Yn yr ail ryfel byd roedd pobl yn bragu tê o’r blodau, sy’n llawn cyfansoddion gwrthocsidydd a gwrthlidiol. Oherwydd eu dail siâp calon, maent hefyd yn aml yn cael eu cysylltu â chariad, ac yn wir mewn llên werinol geltaidd, maent yn arwyddocaol o thegwch a chyfiawnder. Roedd rhai achosion pwysig yn cael eu cynnal dan balalwyfen er mwyn i’r goeden ddylanwadu’r achos. Roedd rhisgl y goeden hefyd yn bwysig ar gyfer gwneud rhaffau, oherwydd ei gryfder, ac erbyn hyn, mae’r pren yn boblogaidd ar gyfer cerfio a gwneud celfi, yn enwedig allweddellau piano neu seinfyrddau, oherwydd for y pren yn hawdd i’w weithio ac yn gwrthod camdroi.

Mae pryfed yn hoff iawn o balalwyf ac mae llawer o infertebratau, gan gynnwys nifer o fathau o lindys yn bwydo ar eu dail. Mae’r pryfed glas y mae’r aroglau melys yn eu denu yn ffynhonnell bwysig o fwyd ar gyfer pryfed, sy’n cynnwys pryfed-ledi a gwybed. Hyd yn oed ar ôl marw, mae’r balalwyfen yn bwysig, drwy gynnig cartref i aifeiliaid sy’n tyllu pren, megis pryfed ac adar.

English