Black Grouse

Grugiar Ddu

Ar dwyni gwelltog, gweunydd mawn, rhosdir a llennyrch coedwig, o Siberia hyd at Orllewin Cymru, fe welir ers canrifoedd ddawns serch hynafol. Mae grugieir duon, yn drawiadol â’u plu llachar du, coch a gwyn, yn ymgynnull mewn grwpiau o 20-40 o wrywod, a elwir yn ‘lek’. Yn y man, mae’r gystadleuaeth yn dechrau. Tipyn o berfformaid yw ystumiau carwriaeth y ceiliogod, dawns sydd yn arddangos plu eu hadenydd ac o dan eu cynffonnau, a hefyd y degyll fflamgoch uwchben eu llygaid. Ynganant sŵn byrlymol ‘rww-cww’. Mae’r ieir yn gwylio’r arddangosfa ym misoedd Ebrill a Mai.

Yn anffodus, mae’r olygfa hyfryd hon bron iawn wedi diflannu o Brydain. Mae dinistrir brithwaith o gynefinoedd, ffermio gormodol a phlanhigfeydd coedwigaeth wedi cael effaith andwyol ar y rugiar ddu. Gostyngodd eu niferoedd yn gyflym o’r 1900au cynnar ymlaen, ac y maent bron iawn wedi eu diwreiddio trwy Brydain i gyd – dim ond tua 6,510 o geiliogod ‘lekio’ sy’n parhau yn y DU.

Yr ardal drosiannol rhwng coedwig a rhosdir yw eu cynefin delfrydol. Darpara’r glaswelltir agored leoedd i nythu a chwilota. Mae corstiroedd yn lleoedd chwilota pwysig i gywion ifainc. Gall brithwaith cyfoethog o gynefin Coetir Anian darparu cartrefi i’r grugieir duon a dod â’r defod swynol a hynafol hon yn ol i orllewin Cymru.

English