Prosiect Coetir Anian

Mae Coetir Anian yn brosiect coetir cymunedol ac adfer cynefinoedd sy’n cael ei redeg gan yr elusen Sefydliad Tir Gwyllt Cymru.

Wedi’i leoli yn rhan ogleddol Mynyddoedd Cambrian yng Ngorllewin Cymru, mae’r prosiect yn adfer coetir brodorol a chynefinoedd naturiol eraill i’r ardal ac yn bwriadu ailgyflwyno rhai o’r rhywogaethau brodorol sydd ar goll. Mae’r ffocws cychwynnol ar Fwlch Corog, darn o dir 350 erw (140 hectar) rhwng bryniau uwchel, y ddau yn Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SSSIs) ar gyfer rhostir. Gwellt y gweunydd (Molinia caerulea) sy’n dominyddu’r rhan fwyaf o’r safle. Mae ardal gymharol fach yn y gornel ogleddol yn goetir hynafol ochr yn ochr â dwy nant, gyda rhedyn yn dominyddu tir agored cyfagos. Ymhen amser, rydym yn gobeithio ehangu’r ardal coed gwyllt trwy brynu tir pellach, gyda chyd-weithrediad tirfeddianwyr eraill, i wneud 7,500 erw (3,000 hectar). Mae Bwlch Corog 3 cilomedr o ardal Cadwraeth Arbennig (ACA) coetir ac yn gyfagos i SSSI coetir.

Mae’r prosiect wedi dechrau trwy blannu tua 1,000 o goed brodorol ar draws tair ardal mewn rhedyn trwchus. Y cam nesaf yw plannu 2,000 o goed eraill ar draws y safle gan ddefnyddio dulliau plannu ‘dim ffens’. Bydd y rhain yn darparu ffynhonnell hadau ar gyfer cytrefu naturiol coetir ar draws y safle yn fwy cyffredinol ac yn ein galluogi i gyflwyno rhywogaethau coed brodorol a dyfodd yma ar un adeg ond nad ydynt bellach yn bresennol yn lleol. Yn ystod haf 2019 bu’r contractwr Peter Watkin yn brysur gyda’i beiriant i fyny ar y rhostir yn rwystro’r gafaelion draenio sy’n croesi’r safle: mae’r gyfres o argaeau wedi creu tua 1,100 o byllau bach a bydd codi’r lefel trwythiad yn galluogi ardaloedd eang o Wellt y gweunydd i ddychwelyd yn raddol i gors flanced yn yr ardaloedd gwlypach. Gyda phori ysgafn gan ein ceffylau gwyllt, bydd yr ardaloedd sychach yn dychwelyd i rostir o rug. Ar ôl cynnal ymyriadau i sefydlu amodau ffafriol ar gyfer datblygu ecosystem naturiol, y cynllun yw caniatáu i natur ddilyn ei chwrs a gweld sut mae’r cynefinoedd yn datblygu heb iddynt osod targedau. Bydd y camau gweithredu yn ymwneud yn bennaf â rheoli niferoedd llysysyddion, a’r egwyddor arweiniol yma yw galluogi cynnydd yn y gorchudd coed hyd y gellir rhagweld. Yn y tymor hir, rydym yn disgwyl gweld cyfuniad o goetir canopi caeedig, porfa coed, coetir ifanc ar gyfnod dryslwyn, rhostir gyda choed a llwyni gwasgaredig, a thir agored o gors flanced a rhostir mynyddig.

Trwy’r gwaith adfer cynefinoedd, bydd y prosiect yn creu’r amodau cywir ar gyfer dychwelyd rhai o’r rhywogaethau o anifeiliaid brodorol sy’n absennol o’r dirwedd ar hyn o bryd. Gellir adfer rhywogaethau trwy gytrefu naturiol, gan y bydd rhywogaethau adar ac infertebratau yn mudo i’r ardal i chwilio am gynefinoedd ffafriol. Ar ôl creu’r pyllau bach yn ystod haf 2019, ymgartrefodd sglefrwyr pyllau bron ar unwaith, ac ychydig wythnosau’n ddiweddarach, gwelwyd gwas neidr gwalch y de. Yn dilyn cyflwyno pori gan geffylau bu mwy o amrywiaeth o rywogaethau adar: yn 2019 dychwelodd ehedydd i’r rhostir, gwelir gïach yn rheolaidd, ac uchafbwyntiau eraill fu merlin, telor y ceiliog rhedyn a grugieir coch. Ar gyfer rhywogaethau llai mudol, byddwn yn cynnal ymchwil er mwyn ystyried dichonoldeb rhaglenni ailgyflwyno. Ein cynlluniau cyfredol yw ar gyfer gwiwer goch (Sciurus vulgaris) unwaith y bydd yr amodau’n ffafriol oherwydd y cynnydd mewn bele (martes martes), yn dilyn Prosiect Adferiad Y Bele gan yVincent Wildlife Trust. Yn yr un modd, gallai’r llygoden ddŵr (Arvicola terrestris) fod yn byw ym Mwlch Corog a byddwn yn edrych ar ymarferoldeb y rhywogaeth hon. Yn y tymor hir, byddwn yn ystyried rhywogaethau fel ysgyfarnog mynydd (Lepus timidus) a chath wyllt (Felis silvestris).

Mae pori yn rhan bwysig a naturiol o ecosystem, ac mae Coetir Anian wedi cyflwyno ceffylau gwyllt (Equus ferus) sy’n berthynas agos i’r tarpan sydd bellach wedi diflannu. Byddwn yn cyflwyno llysysyddion mawr brodorol eraill ar adegau addas yn y prosiect, er enghraifft gwartheg yr ucheldir (Bos taurus), sy’n berthynas agos i’r aurochs sydd hefyd wedi diflannu. Disgwyliwn i geirw (Capreolus capreolus) fudo i’r ardal, ac yn y tymor hwy bydd y prosiect yn gwerthuso’r achos dros ddychwelyd ceirw coch (Cervus elaphus) i’r ardal ehangach.

Yn dilyn prynu Bwlch Corog ym mis Mai 2017, cynhaliwyd arolygon i ddarganfod pa adar, planhigion, mamaliaid ac infertebratau sy’n bresennol – gan ddarparu data sylfaenol i weld sut mae pethau’n newid dros y blynyddoedd. Bydd y safle’n cael ei fonitro’n flynyddol i fapio newidiadau i gynefinoedd. Mae adroddiadau arolwg ar gael ar ein tudalen we Ein Tir – Bwlch Corog.

Rydym wedi gwella mynediad i’r tir trwy gynnal a chadw a chreu llwybrau troed a llwybr ceffylau. Gall aelodau’r cyhoedd gael mynediad i’r coed gwyllt ar droed ac ar gefn ceffyl, a chaniateir gwersylla gwyllt. Mae’r prosiect yn cynnwys rhaglen o weithgareddau ar gyfer ysgolion cynradd a rhaglen o wersylloedd ieuenctid. Rydym yn cynnal diwrnodau gwaith gwirfoddolwyr yn reolaidd ym Mwlch Corog, unwaith y mis yn gyffredinol. Yn ychwanegol, rydym yn datblygu rhaglen o ddigwyddiadau a chyrsiau ar y safle. Gyda’r safle’n anghysbell, ni fydd yn denu nifer fawr o ymwelwyr. Yn lle, bydd y rhaglenni gweithgaredd yn annog ac yn galluogi nifer llai o bobl i dreulio cyfnodau hirach ym Mwlch Corog, gyda’r natur anghysbell yn nodwedd o’r profiad. Mae rheoli’r prosiect i ddenu niferoedd llai o ymwelwyr yn atal problemau posibl o ran maint y traffig.

Ar hyn o bryd rydym – yn 2020 – yn cwblhau sied ar ffurf tŷ crwn gan ddefnyddio fframio pren o goed llarwydd a deneuwyd o’n coetir, waliau gwellt a tho naturiol. Fe’i defnyddir ar gyfer storio a gofod gweithdy ac fel canolfan i bobl gysgodi rhag yr elfennau tra’u bod yn gweithio ar y tir. Bydd yr effaith weledol yn y dirwedd yn cael ei chadw i’r lleiafswm gyda’r lloches yn nythu i ochr y bryn mewn hen chwarel garreg. Adeiladwyd toiled compost yn 2019. Yn wreiddiol, rhoddwyd caniatâd cynllunio ar gyfer y toiled compost a dwy sied: byddwn yn darganfod a yw un sied yn ddigonol cyn dechrau adeiladu ail sied.

 

 

 

wildwood-bird

 

 

English